16 stycznia 2026 roku w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie odbyła się międzynarodowa konferencja naukowa „Shapes of Dystopia: Literary Imaginings and Social Realities Across Media”. Była to druga edycja wydarzenia poświęconego refleksji nad dystopią rozumianą nie tylko jako konwencja literacka czy filmowa, lecz przede wszystkim jako narzędzie krytycznego opisu współczesnych kryzysów społecznych, technologicznych i ekologicznych. Konferencja została zrealizowana w formule hybrydowej, co umożliwiło udział badaczom z wielu krajów.
Konferencję otworzył dr hab. prof. WSIiZ Konrad Szocik, Prorektor ds. Nauki, podkreślając znaczenie interdyscyplinarnych badań nad współczesnością oraz rolę humanistyki i nauk o komunikacji w diagnozowaniu dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości. W ramach wydarzenia odbyło się 14 sesji panelowych z udziałem ponad 70 prelegentów z Polski i zagranicy, reprezentujących m.in. ośrodki akademickie z Cypru, Grecji, Włoch, Wielkiej Brytanii, Chorwacji, Maroka i Turcji. Wystąpienia dotyczyły szerokiego spektrum zagadnień – od kryzysu klimatycznego i algorytmizacji życia codziennego, przez sztuczną inteligencję i dezinformację, po późny kapitalizm, nadzór technologiczny oraz relacje człowiek–technologia–środowisko.
Szczególną uwagę uczestników przyciągnęły wykłady plenarne. Prof. James Mackay (European University Cyprus) zaproponował krytyczną refleksję nad rozwojem sztucznej inteligencji, pokazując – na przykładzie literatury science fiction – społeczne i środowiskowe koszty technologii postrzeganych często jako neutralne i nieuniknione. Z kolei dr Nikoleta Zampaki (National and Kapodistrian University of Athens) oraz dr Goutam Majhi (University of Calcutta) skupili się na ekokrytycznych wymiarach dystopii, ukazując literaturę jako przestrzeń refleksji nad relacjami człowieka z naturą, także z perspektywy pozaludzkiej.
Program konferencji został wzbogacony o wprowadzenie do interdyscyplinarnego projektu artystyczno-badawczego „Lalki”, przygotowanego przez dr hab. Patrycję Longawę. Zapowiadana wystawa, która zostanie otwarta w maju 2026 roku we współpracy z Teatrem im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie, podejmuje tematy cielesności, kontroli, materialności i niepokoju – motywy silnie obecne zarówno w narracjach dystopijnych, jak i we współczesnych diagnozach kulturowych.
Partnerami konferencji byli SUNRISE Alliance oraz Polskie Towarzystwo Komunikacji Społecznej. SUNRISE Alliance to europejski sojusz uniwersytetów średniej wielkości, zlokalizowanych poza obszarami metropolitalnymi, który koncentruje się na wzmacnianiu roli uczelni regionalnych w europejskiej przestrzeni akademickiej oraz na wspieraniu innowacyjnego i zrównoważonego rozwoju poprzez badania, dydaktykę i współpracę międzynarodową. Obecność Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej jako partnera merytorycznego podkreśliła znaczenie analiz dystopijnych dla refleksji nad współczesną komunikacją, mediami i kulturą oraz rolę narracji kryzysu w badaniu procesów komunikacyjnych i społecznej wyobraźni.
Zwieńczeniem konferencji będzie planowana publikacja pokonferencyjna w czasopiśmie Social Communication. Konferencja „Shapes of Dystopia” potwierdziła, że dystopia pozostaje jednym z kluczowych narzędzi interpretacji współczesnych kryzysów oraz ważną platformą dialogu interdyscyplinarnego.